Ο κρίσιμος ρόλος του Ελληνισμού απέναντι στην νέα φάση της μεσανατολικής κρίσης

Ο κρίσιμος ρόλος του Ελληνισμού απέναντι στην νέα φάση της μεσανατολικής κρίσης

Η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν και πρέπει να επέμβουν ενεεργά στις εξελίξεις-Μπορούν όμως;

Η ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ ΤΑΛΑΝΤΕΥΕΤΑΙ ΠΡΟΣ ΝΕΑ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ

Του Νίκου ΣταματάκηΔημιουργούνται προϋποθέσεις για την διόρθωση της ιστορικής αδικίας στην Κύπρο και την προώθηση των ελληνικών θέσεων στην ευρύτερη περιοχή

Πολλές ανησυχίες δημιούργησε η φαινομενικά ξαφνική και απρογραμμάτιστη εξαγγελία Τραμπ για επίσημη αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ και για μετακίνηση της πρεσβείας των ΗΠΑ εκεί. «Ο Τραμπ άναψε το φιτίλι στην πυριτιδαποθήκη της Μ.Ανατολής» κραύγαζαν τα γραφικά πρωτοσέλιδα, ακολουθούμενα από τους πολιτικούς που δεν έχασαν την ευκαιρία «να φανεί» το πόσο συμμερίζονται το λαϊκό αίσθημα.

Αλλά μια βδομάδα αργότερα, καθώς το Ισραήλ ξεδίπλωσε μια μεγάλη διπλωματική πρωτοβουλία να εμπλέξει τη Σαουδική Αραβία ως μεσολαβητή στην επίλυση του Παλαιστινιακού, η «ανάφλεξη» δεν έγινε και το ζήτημα έχει αρχίζει να λαβαίνει τις πραγματικές του διαστάσεις.

Θα θυμίσω εδώ κάτι που από τους πρώτους σημειώσαμε πριν τρεις περίπου μήνες μήνες, ότι δηλαδή στο απόγειο της νίκης του άξονα Ρωσίας-Ιράν στο συριακό μέτωπο, Ιρανοί επαναστατικοί φρουροί έφτασαν να στρατοπεδεύσουν μερικά χιλιόμετρα από τα υψίπεδα του Γκολάν στο συριακό έδαφος. Αυτό από μόνο του ήταν μια πραγματικότητα που δεν ήταν ποτέ δυνατόν να γίνει δεκτή από τους Ισραηλινούς που από τότε αναζητούσαν τον κατάλληλο τρόπο αντίδρασης.

Στην πορεία έγινε φανερό ότι οι Ιρανοί δεν είχαν πρότερη συμφωνία με τους Ρώσους για την προώθησή τους στα σύνορα του Ισραήλ και άρχισαν να διαφαίνονται σοβαρά σύννεφα στις σχέσεις Ρωσίας-Ιράν. Γιατί; Επειδή είναι ολοφάνερο ότι πρωταρχικός στόχος της Ρωσίας είναι να κατοχυρώσει τις θέσεις της στη Συρία – που αποτελούσε ανέκαθεν την μοναδική της βάση στη Μεσόγειο – και αμέσως μετά να προβεί σε διακανονισμό με τις ΗΠΑ και κατά δεύτερο λόγο με το Ισραήλ ώστε να επιτευχθεί μια νέα ισορροπία ή με άλλα λόγια «ειρήνη». Το ότι η Ρωσία επιδίωκε «ειρήνη» ήταν φανερό από τις μύριες όσες συνεννοήσεις με τις ΗΠΑ σε στρατιωτικό επίπεδο αλλά και σε διπλωματικό – όσο αυτό ήταν δυνατό μέσα στο δηλητηριώδες κλίμα των ανακρίσεων του κ.Μιούλερ… Ειδικά στο θέμα της αυτονομίας των Κούρδων της Συρίας όλα δείχνουν ότι η «αλληλο-συνεννόηση» ΗΠΑ-Ρωσίας ήταν και είναι δεδομένη… Αλλά οι φιλοδοξίες του Ιράν για κυριαρχία στην ευρύτερη Μ.Ανατολή μέσω των «αντιπροσώπων» του ή φίλα προσκείμενων ομάδων στο Λίβανο, την Παλαιστίνη, την Υεμένη και αλλού φαίνεται ότι οδήγησαν τα πράγματα στα άκρα. Στο σημείο αυτό η αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ ήρθε να επιτείνει το αδιέξοδο και να οδηγήσει τα πράγματα στα άκρα – ίσως για να εξαναγκαστούν τα αντίπαλα μέρη σε κάποιο έντιμο συμβιβασμό.

Η γενική κατάσταση στη Μ.Ανατολή θυμίζει από πολλές πλευρές την κρίση της Κούβας το 1962 όπου η προκλητικά επιθετική συμπεριφορά (τότε της ΕΣΣΔ, τώρα του Ιράν έναντι του Ισραήλ) ο φόβος του αδιανόητου, δηλ. της πυρηνικής καταστροφής, και η έλλειψη άλλων επιλογών οδήγησε ΗΠΑ και Ρωσία σε σειρά συμβιβασμών τα επόμενα χρόνια και σε πολλαπλές συμφωνίες ελέγχου των πυρηνικών τους οπλοστασίων. Σε ανάλογη φάση βρίσκεται η Μ.Ανατολή σήμερα. Το Ισραήλ δεν είναι δυνατόν να επιτρέψει στο Ιράν να έχει στρατό στα σύνορά του ή να επηρεάζει μέσω της Χαμάς τις εξελίξεις στο Παλαιστινιακό. Και το Ιράν δεν θα ήθελε να έχει απέναντι του τη Σ. Αραβία, το Ισραήλ αλλά και να τα χαλάσει με τη Ρωσία… Η μεσολάβηση της Σ. Αραβίας και η ενδεχόμενη αποσυμπίεση – αν όχι επίλυση – του Παλαιστινιακού ζητήματος με την πιθανή αναγνώριση του Παλαιστινιακού κράτους συμφέρει τόσο το Ισραήλ όσο και την Σ. Αραβία έτσι ώστε να βγάλουν το θέμα από τη μέση (και ταυτόχρονα να απεμπλέξουν το περσικό χέρι από την Παλαιστίνη) για να αντιμετωπίσουν τον κοινό τους εχθρό, το Ιράν, με πιο ευνοϊκούς όρους.

Στο κλίμα αυτό η απειλή γενικευμένης σύγκρουσης είναι πιθανό να οδηγήσει τάχιστα τους πάντες στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με πρώτες τις υπερδυνάμεις ΗΠΑ και Ρωσία, που δεν έχουν συμφέρον «γενικής ανάφλεξης». Οι ΗΠΑ μάλιστα έχουν δείξει πολλαπλώς τα τελευταία χρόνια ότι επιδιώκουν να ελαφρύνουν – αν όχι να απομακρυνθούν – από το καθημερινό «πονοκέφαλο» της Μ. Ανατολής… Στο ελάχιστο και σε πρώτη φάση οι ΗΠΑ επιθυμούν να κεφαλαιοποιήσουν την διάλυση της ΙΣΙΣ, να περιχαρακώσουν και να σταθεροποιήσουν τον συμμαχικό τους χώρο και να αποφύγουν άμεση σύγκρουση με τη Ρωσία. Τα σχέδια του «βαθέος κράτους» και άλλων παραγόντων για επικράτηση στον ανταγωνισμό επί της Ρωσίας έχουν αφεθεί για αργότερα.

Η Ελλάδα και η Κύπρος αποτελούν κλειδί σε αυτή την φάση «περιχαράκωσης» επειδή αποτελούν τον ομφάλιο λώρο που συνδέει το Ισραήλ με τη Δύση και επειδή λόγω της γεωγραφικής τους θέσης ελέγχουν ευρύτερα την περιοχή από τα Βαλκάνια μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο. Αποτελούν επίσης κλειδί επειδή η Τουρκία έχει αμετάκλητα πλέον καταταγεί στον «μη συμμαχικό» χώρο, ιδιαίτερα μετά την πρόσφατη δήλωση του Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας κ.ΜακΜάστερ ότι αποτελεί μαζί με το Κατάρ «χώρα-σπόνσορα της ισλαμικής τρομοκρατίας». Στο κλίμα αυτό αποτελεί ζήτημα πρώτιστης προτεραιότητας η απομάκρυνση από την ερμαφρόδιτη λύση της Διζωνικής-Δικοινοτικής Ομοσπονδίας στο Κυπριακό και την αντιπρόταση της λύσης καθαρής Ομοσπονδίας με ταυτόχρονη ένταξη στην ΕΕ και ενδεχομένως στο ΝΑΤΟ. Το τελευταίο θα αφαιρούσε κάθε πρόσχημα της τουρκικής πλευράς περί εγγυήσεων αλλά και της Βρετανικής. Η τελευταία θα βρισκόταν μπροστά σε μια ντε φάκτο επιλογή μεταξύ του να «ΝΑΤΟποιήσει τις βάσεις της στο νησί ή να αρχίσει επιτέλους να πληρώνει ενοίκιο, κάτι που ξεδιάντροπα αποφεύγει για πολλά χρόνια… Οι δηλώσεις Τσίπρα περί «λύσης ομοσπονδίας» στα πλαίσια της συνάντησης με τον Ερντογάν – έδειχναν αυτή τη νέα κατεύθυνση. Αλλά δεν ήταν απολύτως καθαρές και επείγει να διευκρινισθούν με επισημότερο τρόπο. Δεν είναι νοητό σε μια τόσο ευνοϊκή συγκυρία να υπάρχει στο τραπέζι «συνέχεια» των διαπραγματεύσεων «από εκεί που μείναμε». Η αποτυχία ήταν πλήρης και καθολική και αποτελεί ευκαιρία για μια νέα αρχή «εκ του μηδενός». Είναι επίσης ζήτημα ζωτικό να απομακρυνθεί ο κ.Αναστασιάδης από την προεδρία της Κύπρου ώστε να διευκολυνθεί αυτή η αλλαγή πορείας.

Θα αρθούν οι Κύπριοι ψηφοφόροι στο ύψος των ιστορικών περιστάσεων; Θα αποδειχθεί η ηγεσία του Ελληνισμού άξια να εκμεταλλευθεί την ιστορική ευκαιρία;

Νέα Υόρκη, 15 Δεκεμβρίου 2017 n.stamatakis@aol.com
*Ο Νίκος Σταματάκης είναι διδάκτωρ κοινωνικών επιστημών, διεθνολόγος και επιχειρηματίας που ζει και εργάζεται στη Ν.Υόρκη.

Περισσότερες δημοσιεύσεις της κατηγορίας Ελληνισμός Αμερικής ΕΔΩ

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

You may also like

Κυπριακές εκλογές: Ώρα ευθύνης για τον Κυπριακό Ελληνισμό

Όσα πρέπει να λάβουν υπόψη οι Ελληνες Κύπριοι καθώς